Ferðamál/Tourism

Information about tourism in the municipality.

Tourist info is located in Sögusetrið, Hlíðarvegur 14, 860 Hvolsvöllur: tel: +354 487 8043, e-mail: tourinfo@hvolsvollur.is

Further information at the official travel guide to South Iceland: www.south.is

Gisting í Rangárþingi eystra

Accomodation in Rangarthing eystra

Gistimöguleikar á svæðinu eru margir fjölbreyttir.

Með því að ýta á nafn fyrirtækis færðu upp frekari upplýsingar um viðkomandi gististað.

Farfuglaheimili / Hostels



Fljótshlíð, 861 Hvolsvöllur
Sími: 487-8498, 487-8497

Gamaldags húsnæði, byggt úr torfi, Rúmpláss fyir 15 manns, eldunaraðstaða.



Skógar, 861 Hvolsvöllur
Sími: 487-8801, 899-5955
Netfang: skogar[hjá]hostel.is
Svefnpokapláss í 13 herbergjum, 10 tveggja manna og 2 fjölskylduherbergi. Flest herbergin með vask. Eldunaraðstaða og matsalur ásamt setustofu. Möguleiki að leigja rúmföt.


Ferðaþjónusta, Gistiheimili og Íbúðir / BB, Guesthouses and Apartments





Ásgarður
Stórólfshvoll, 860 Hvolsvöllur
Sími: 487-1440, 896-1248
Netfang: asgardur[hjá]travelsouth.is
Gisting í 9 sumarhúsum, eldunaraðstaða í 7 af húsunum. Í 8 af húsunum eru 2 tveggja manna herbergi og í 1 húsi eru 4 eins manns herbergi. Bæði er boðið upp á uppábúin og óuppábúin rúm, eitt tveggja manna herbergi og 3 fjögurra manna herbergi í þjónustuhúsinu. Sér þjónustuhús með eldunaraðstöðu og góðum sal til borðhalds eða fundaraðstaða.


Ásólfsskáli
V-Eyjafjöll, 861 Hvolsvöllur
Sími: 487-8989, 861-7489, 898-6189
Netfang: asolfsskali[hjá]simnet.is

Tvö sumarhús, tvö svefnherbergi, auk svefnlofts með dýnum. Heitir pottar og gasgrill.



Bergþórshvoll
V-Landeyjar, 861 Hvolsvöllur
Sími: 487-7715, 863-5901
Netfang: benedikta[hjá]bergthorshvoll.is





Þrjú tveggja manna herbergi og eitt fjölskylduherbergi fyrir allt að fjóra. Næturaðstaða fyrir hross.

                 Borg Apartments
Nýbýlavegur 44, 860 Hvolsvöllur
Sími: 664-5091
borgapartments[hjá]gmail.com



Fullbúnar íbúðir fyrir allt að 5 manns með eldhúsi, og sér baðherbergi. Sjónvarp, frí WiFi tenging, ískápur og örbylgjuofn.


Breiðabólsstaður
Fljótshlíð, 861 Hvolsvöllur
Sími: 487-8010, 893-2526
Netfang: onundur[hjá]simnet.is

Svefnpokapláss í gistiskála sem rúmar 20-25 manns, 2ja manna kojur. Hægt er að leigja sængurföt. Eldunaraðstaða, salerni og sturta.



Drangshlíð I
A-Eyjafjöll, 861 Hvolsvöllur
Sími: 487-8868, 860-8868
Netfang: drangshlid@drangshlid.is

Gisting í 3 húsum, 34 stór og rúmgóð herbergi með baðherbergi.


          
Lambafelli, 861 Hvolsvöllur
Sími: 692-5163
Netfang: info@greatsouth.is 

 
Gisting í 6 herbergjum, 2 þriggja manna og 4 tveggja manna, uppábúin rúm.
null 

 Eldstó Art Café/Gistiheimili

Austurvegi 2, 860 Hvolsvöllur

Sími: 4821011, 6913033

Netfang: eldsto@eldsto.is

 

 

Fimm herbergi, tvö baðherbergi með sturtu, setustofa og eldhús. 2 – 4 rúmast í herbergjunum og hægt að gista í setustofunni, ef um hóp er að ræða. Morgunverð er hægt að fá í Eldstó Art Café, milli kl. 8 og 10 yfir sumartímann



          

Fagrahlíð

Fljótshlíð, 861 Hvolsvöllur
Sími: 863-6669
Netfang: info@famhousevacation.is

Gisting í 5 tveggja manna herbergjum. Einnig í boði stúdíóíbúð fyrir 4-6 manneskjur.

      Gistiheimilið Húsið

 

Fljótshlíð,861 Hvolsvöllur

Sími: 892-3817

Netfang: gloa[hja]gloa.is

 

 

Heimilislegt gistiheimili með aðstöðu fyrir allt að 45 manns í 12 herbergjum með uppábúin rúm. Sameiginleg baðherbergi og inn á herbergjunum eru vaskur. Hentar fyrir fjölskyldur, einstaklinga og hópa. Frítt internet
   Goðaland guesthouse
Fljótshlíð, 861 Hvolsvöllur
Sími: 848-9758
Netfang: godalandguesthouse[hja]gmail.is
 Gisting í  1 einstaklings, 2 þriggja manna og 7 tveggja manna herbergjum með sameiginlegri klósett- og sturtuaðstöðu. Morgunverð þarf að panta deginum á undan.


Hellishólar
Fljótshlíð, 861 Hvolsvöllur
Sími: 487-8360
Netfang: hellisholar[hjá]hellisholar.is

Gisting í sumarhúsum ásamt góðu tjaldsvæði. Fullbúin veislusalur fyrir 100 manns. 9 holu golfvöllur.
 
Hlíðarvegur 17, 860 Hvolsvöllur
Sími: 696-0459
Netfang: addigauti@gmail.com


Lítið gistiheimili á Hvolsvelli með eldhúsaðstöðu með öllum nauðsynlegum áhöldum og þráðlaust net er í öllu húsinu.




Lambafell
Austur-Eyjafjöll, 861 Hvolsvöllur
Sími: 692-5163
Netfang: info[hjá]lambafell.is

Rúmgott gistiheimili með aðstöðu fyrir allt að 10 manns í fimm herbergjum 
   Lindartún guesthouse
V-Landeyjar , 861 Hvolsvöllur 
Sími: 552-5060  
Netfang: kristin@lindartun.is
 Gisting í 7 herbergjum, allt frá einstaklings herbergi og uppí herbergi sem taka 4 fullorðna. 5 af þeim eru með sér baðherbergi. Öll hafa þau fallegt fjallaútsýni.
Morgunverður er innifalin.
   Skógar Guesthouse
Skógum, 861 Hvolsvollur
Sími: 894-5464
Netfang: info[hjá]skogarguesthouse.is
 Gistiheimili þar sem boðið er upp á 8 herbergi, fjögur 2ja manna og fjögur 3ja manna. Einnig eru 3 rými fyrir gistingu í svefnpokum.


Smáratún
Fljótshlíð, 861 Hvolsvöllur
Sími: 487-8471
Netfang: smaratun[hjá]simnet.is
Gistiheimili fyrir allt að 14 manns ásamt gistingu í sumarhúsum, þrjú stór og fjögur 4ra manna. Tjaldsvæði með sameiginlegum heitum potti og eldunaraðstöðu. Hestaleiga og góð grillaðstaða.
 


Stóra-Mörk III
V-Eyjafjöll, 861 Hvolsvöllur
Sími: 487-8903
Netfang: storamork[hjá]simnet.is

Gistiaðstaða með sérinngangi, sólstofa og veitingasalur. 2ja og 3ja manna herbergi með og án baðherbergis. Leiksvæði fyrir börn.


Vestri-Garðsauki
860 Hvolsvöllur
Sími: 487-8078
Netfang: info[hjá]gardsauki.is

Gisting í 4 herbergjum, þrjú tveggja manna og eitt þriggja manna. Sameiginleg baðherbergi og eldunaraðstaða.

Hótel / Hotels




Hótel Anna
Moldnúpi, 861 Hvolsvöllur
Sími: 487-8950, 899-5955
Netfang: hotelanna@hotelanna.is

Sjö vel útbúin herbergi, með sjónvarpi, síma og baðherbergi. Heitur pottur og sauna fyrir hótelgesti. Morgunverðarhlaðborð innifalið.


Hótel Edda Skógum
Skógar, 861 Hvolsvöllur
Sími: 444-4830
Netfang: skogar[hjá]hoteledda.is
Gisting í 34 tveggja manna herbergjum með handlaug í tveimur húsum. Svefnpokapláss fyrir 20 manns. Kvöldverðarhlaðborð og morgunverður.


Hótel Fljótshlíð
Smáratúni, Fljótshlíð, 861 Hvolsvöllur
Sími: 487-8471
Netfang: smaratun[hjá]simnet.is

Gisting fyrir allt að 28 manns, 14 tveggja manna með baðherbergi. Veislusalur fyrir allt að 120 manns auk fundarasala.

Hótel Hvolsvöllur
Hlíðarvegi 7, 860 Hvolsvöllur
Sími: 487-8050
Netfang: info[hjá]hotelhvolsvollur.is

Gisting í 54 herbergjum með sjónvarpi, baði og öðrum þægindum. Tvö herbergi hönnuð fyrir fatlaða. Tveir heitir pottar og þráðlaust netsamband.


Hótel Skógar
Skógum, 861 Hvolsvöllur
Sími: 487-4880
Netfang: hotelskogar[hjá]hotelskogar.is



Gisting í 12 herbergjum, 11 tveggja manna og eitt þriggja manna. Veitingastaður og garður með heitum potti og sauna.




Tjaldsvæði / Camping



 
Grandavör
Hallgeirsey, A-Landeyjar, 861 Hvolsvöllur
Sími: 893-6707, 898-8888
Netfang: godur[hjá]mi.is


Tjaldsvæði með wc, rafmagni og hjólastólaaðgengi. Boðið er upp á fjöruferðir á alvöru hertrukk.
 
Hamragarðar
V-Eyjafjöll, 861 Hvolsvöllur
Umsjón: Þorgerður Guðmundsdóttir
Sími: 866-7532
Netfang: info[hjá]southadventure.is



Tjaldsvæði með wc, sturta, losunaraðstöðu, rafmagn, þvottaaðstaða, eldunaraðstaða og í nágrenninu eru margar mjög fallegar gönguleiðir.
 
Hvolsvöllur
Austurvegi, 860 Hvolsvöllur
Umsjón: Ásta Halla Ólafsdóttir og Garðar Þorgilsson
Sími: 487-8785
Netfang: astahalla@gmail.com


Tjaldsvæði með wc/ wc með hljólastólaaðgengi, rafmagni,sturtum, skiptiborði og losunaraðstöðu.
 
Kaffi Langbrók
Fljótshlíð, 861 Hvolsvöllur
Sími: 487-8333
Netfang: brokin[hjá]visir.is


Tjaldsvæði með wc, sturtu, rafmagni og losunaraðstöðu.

 
Skógar
Skógar, 861 Hvolsvöllur
Umsjón: Magðalena Jónsdóttir
Sími: 863-8064
Netfang: tourinfo[hjá]hvolsvollur.is


Tjaldsvæði með wc, losunaraðstöðu og rafmagni.

 

    

Afþreying í Rangárþingi eystra

Activities in Rangárþing eystra

 

Hér ættu allir að geta fundið eitthvað við sitt hæfi.
Hestaleigur, útsýnisflug, veiði, söfn, sýningar, sundlaugar og margt fleira.


Golf

GHR - Strandarvöllur (18 holur)
Strönd, 851 Hella
Sími: 487-8208
Netfang: ghr[hjá]ghr.is
Heimasíða: www.golf.is/ghr

Hellishólar (9 holur)
Fljótshlíð, 861 Hvolsvöllur
Sími: 487-8360
Netfang: hellisholar[hjá]hellisholar.is
Heimasíða: www.hellisholar.is



Hestaferðir

Njáluhestar
Miðhúsum, 861 Hvolsvöllur
Sími: 487-8088, 487-8133
Netfang: labra[hjá]simnet.is

 
Skálakot
V-Eyjafjöll, 861 Hvolsvöllur
Sími: 487-8953
Netfang: info[hjá]skalakot.com
Heimasíða: www.skalakot.com

Torfastaðir
Fljótshlíð, 861 Hvolsvöllur
Sími: 588-7887, 899-4600
Netfang: torfastadir2[hjá]emax.is
Ytri-Skógar
A-Eyjafjöll, 861 Hvolsvöllur
Sími: 487-8832
Netfang: kborg[hjá]hvoppinn.is
 
Tjaldhólar
Tjaldhólum, 861 Hvolsvöllur
Sími: 616 1440
Netfang: tjaldholar@gmail.com
 


Sundlaugar, íþróttamiðstöðvar

Íþróttamiðstöðin Hvolsvelli
Vallarbraut, 860 Hvolsvöllur
Sími: 488-4295
Netfang: sundlaug[hjá]hvolsvollur.is
 
 
Sundlaugin Hvolsvelli
Vallarbraut, 860 Hvolsvöllur
Sími: 488-4295
Netfang: sundlaug[hjá]hvolsvollur.is

 
 



Söfn, sýningar og setur

Anna frá Moldnúpi
Moldnúpi, 861 Hvolsvöllur
Sími: 487-8950, 899-5955
Netfang: hotelanna[hjá]hotelanna.is
Heimasíða: www.hotelanna.is  

Byggðasafnið Skógum
A-Eyjafjöll, 861 Hvolsvöllur
Sími: 487-8845
Netfang: skogasafn[hjá]skogasafn.is
Heimasíða: www.skogasafn.is 

Samgöngusafnið Skógum
A-Eyjafjöll, 861 Hvolsvöllur
Sími: 487-8845
Netfang: skogasafn[hjá]skogasafn.is
Heimasíða: www.skogasafn.is 
 
Sögusetrið Hvolsvelli
Hlíðarvegur 14, 860 Hvolsvöllur
Sími: 487-8781, 618-6143
Netfang: njala[hjá]njala.is
Heimasíða: www.njala.is
 
Gallerí Ormur, Sögusetrinu
Hlíðarvegur 14, 860 Hvolsvöllur
Sími: 487-8781, 618-6143
Netfang: njala[hjá]njala.is
Heimasíða: www.njala.is
 
Kaupfélagssafnið, Sögusetrinu
Hlíðarvegur 14, 860 Hvolsvöllur
Sími: 487-8781, 618-6143
Netfang: njala[hjá]njala.is
Heimasíða: www.njala.is
 




Veiði

   

Eystri-Rangá
Veiðifélag Eystri-Rangár
Sími: 487-7868

Heimasíða: http://www.ranga.is/
Netfang: einar [hja]ranga.is
Veiðivörður: Einar Lúðvíksson
Sími: 894-1118

 
Hólsá - Austurbakki
Netfang: skoga[hjá]skoga.is
Heimasíða: www.skoga.is
Veiðivörður: Ásgeir Arnar Ásgeirsson
Sími: 660-3858


Skógá
Skógum, 861 Hvolsvöllur
Netfang: skoga[hjá]skoga.is
Heimasíða: www.skoga.is
Veiðivörður: Ásgeir Arnar Ásgeirsson
Sími: 660-3858
Þverá
Fljótshlíð, 861 Hvolsvöllur
Heimasíða: www.svfr.is
Veiðivörður: Kristinn Jónsson
Sími: 487-8319, 853-3847



Ýmis afþreying

Grandavör Hallgeirsey
A-Landeyjum, 861 Hvolsvöllur
Sími: 893-6707
Netfang: godur[hjá]mi.is
Heimasíða: www.grandavor.net                     
Meyjarhofið við Langbrók
Fljótshlíð, 861 Hvolsvöllur
Sími: 487-8333
Netfang: brokin[hjá]visir.is
Heimasíða: www.rang.is/langbrok

South Coast Adventure
Sími: 867-3535 / 897-9468
Netfang: info[hjá]southadventure.is
Heimasíða: www.southadventure.is            
 
Midgard Adventure
Sími: 770-2030
Netfang: info[hjá]midgard.is
Heimasíða: www.midgardadventure.is
 

TG travel
Skógum, 861 Hvolsvöllur
Sími: 869-0093 
Netfang: tumibm[hjá]isholf.is
Heimasíða: www.travel2iceland.net


Norðurflug
Sími: 562-2500
Netfang: info[hjá]nordurflug.is
Heimasíða: www.nordurflug.is

 Sveitabúðin Una
Austurvegi 4, 860 Hvolsvöllur
Sími: 544-5455
Netfang: sveitabudinuna@gmail.com
Heimasíða: 
 
 
 
 
 
 
 

Gönguleiðir


Rangárþing eystra bíður upp á margar fallegar og fjölbreyttar gönguleiðir fyrir alla fjölskylduna. Leiðirnar geta tekið allt frá innan við klukkustund til nokkurra daga. Öllum er velkomið að njóta náttúrunnar á útivistarsvæðum í sveitarfélaginu.

Við hvetjum gesti til að ganga vel um umhverfið og skilja ekki eftir sig rusl á víðavangi. Skiljið við staðinn eins og þið viljið koma að honum þannig að það sé öllum til sóma sem koma til með að njóta þess sem náttúra okkar hefur uppá að bjóða.

 

Kortasjá
Hér má finna loftmynd af Rangárþingi eystra. Hægt er leita að tilteknum stað með því að slá inn heimilisfang en auk þess er hægt að þysja sig til um svæðið og stækka/minnka kortið að vild.


Hvolsfjall-Sólheimahringurinn
Ein vinsælasta gönguleið Hvolsvellinga er leiðin upp með Nýbýlavegi að Akri. Þaðan er hægt að ganga meðfram limgerðinu vestan við nýja kirkjugarðinn niður í þorp aftur eða halda áfram að Lynghaga og niður völlinn niður að Sólheimum til baka, framhjá reiðvellinum og upp eftir slóðanum í Miðöldunni sem búið er að planta í. Einnig er hægt að byrja á að ganga upp Bjallann hjá Stórólfshvolskirkju og þaðan inn eftir fjallinu eftir göngustíg sem hefur verið lagður þar. Hægt er að velja um mislangar og erfiðar gönguleiðir.

 

Krappi

Beygt er af Fljótshlíðarveginum (261) inn Vallarveginn (262) rétt fyrir utan Hvolsvöll. Rétt á milli Vallar og Vallahjáleigu er keyrt yfir Fiská á vaðinu við ármótin.


Krappi er hrauntunga sem gengur fram milli Fiskár og Eystri-Rangár,
fallegt og gróið svæði. Fallegt er að ganga upp með ánni upp að Bæjarfossi. Er hann hefur verið skoðaður er för haldið áfram og kemur maður þá brátt að skóginum í Krappa.

 

Þar voru 2,6 ha girtir af árið 1950, en fyrir voru kjarrleifar og birkihríslur í klettum og brúnum. Forsvarsmaður að þessari girðingu var Ólafur Bergsteinsson á Árgilsstöðum, en hann var í stjórn Skógræktarfélagsins í 43 ár og hafði mikinn áhuga á trjárækt. Fallegur skógarlundur með blönduðum tegundum hefur vaxið upp í Krappa.  Þarna eru skógarfurur frá 1951-52 orðnar gríðarháar, allmyndarleg sitkagrenitré frá sama tíma, heilmiklir stafafurulundir frá 1963, þar sem furan er farin að sá sér. Háar aspir eru í lundinum, blágreni, hvítgreni og allháir þinir. Í gegnum svæðið er nokkurs konar gjá sem gott er að ganga eftir. Þá er þarna einnig hringhlaðið fjárbyrgi. Síðan má hugsa sér að ganga upp með Rangá, skoða Tungufoss og fara að Teitsvötnum og sumarhúsabyggðinni í Reynifellshólma. Þá er þar Gunnarssteinn, kenndur við kappann mikla frá Hlíðarenda og er hann merktur af Sögusetrinu Hvolsvelli.


Flókastaðargil
Ekinn er Fljótshlíðarvegur (261). Beygt er upp hjá Breiðabólstað í Fljótshlíð, um 5 km frá Hvolsvelli. Best er að leggja bílnum við safnaðarheimilið og fylgja girðingu í vesturátt að gilinu. Um er að ræða gönguleið sem er að mestu eftir kindagötum.

 

Leiðin er ekki mjög erfið en ævintýraleg fyrir börn. Í gilinu er mikið fílavarp. Efst í gilinu var uppistöðulón og rafstöð hér áður fyrr og var þá vinsælt að fara þangað á sumrin til að synda í lóninu. Þegar upp er komið er yfirleitt gengið beint í suður, þá er komið niður Hákotið við Breiðabólstað.



Tunguskógur-Tumastaðir
Tunguskógur og Tumastaðir eru í Fljótshlíð, um 9 km frá Hvolsvelli.

 

Þetta er vinsæll útivistarstaður í Rangárþingi eystra. Hér hafa heimamenn ræktað upp allmikið skóglendi, lagt þar göngustíga og komið fyrir borðum og bekkjum. Þarna er fallegt umhverfi, skjólsamt og mikið fuglalíf. Hægt er að velja um mislangar gönguferðir.

 

Skógrækt Ríkisins hóf rekstur gróðrarstöðvar á Tumastöðum árið 1944 og sveitungar hófu skógrækt í brekkunum í Tungulandi, sem er samliggjandi Tumastöðum árið 1951. Upp úr 1980 hóf hreppurinn stígalagningu í Tunguskógi og fékk meðal annars jarðýtu til að leggja aðalstíginn í brekkunni. Síðan hefur smám saman bæst við stígana og unnið hefur þar verið við grisjun á skóginum. Þá var þar um tíma höggvið umtalsvert af jólatrjám sem fór í afgreiðslu Landgræðslusjóðs og enn höggva Fljótshlíðingar sér þar tré. Stígarnir um Tunguskóg tengjast stígum Skógræktar Ríkisins og öllum er velkomið að njóta skóganna. Tunguskógur er nú í eigu Rangárþings eystra og árið 2006 samþykkti sveitarstjórn að framtíðar útivistarsvæði sveitarfélagsins verði byggt upp í Tunguskógi og vonast sveitarstjórn til þess að íbúar sveitarfélagsins verði duglegir við að nýta sér skóginn til útivistar og kynna svæðið fyrir gestum sínum.


Þríhyrningur

Þríhyrningur er í um 18 km fjarlægð frá Hvolsvelli. Fljótshlíðarvegurinn (261) er ekinn að Tumastöðum en þar er keyrt upp þangað til komið er að Fiská. Hjá Fiská er svo beygt til hægri upp á grasbala og hefst gangan þaðan, upp á fjallið að suð-vestan. Í nágrenni við veginn að fjallinu er Vatnsdalshellir sem vert er að skoða.


Þríhyrningur er 678 metrar á hæð og útsýni mjög gott til allra átta þaðan. Fjallið dregur nafn sitt af þremur hornum og á milli þeirra er dalur sem heitir Flosadalur. Segir í Njáls sögu að þar hafi Flosi á Svínafelli og brennumenn falið sig eftir Njálsbrennuna. Í fjallinu framanverðu eru tvö hamragil, Katrínargil og Tómagil. Eðlilegt er að gefa sér tvo til þrjá tíma í fjallgönguna. Gönguleiðin hefur verið stikuð.

 

 

Í klettunum norðan megin í Þríhyrningi er hellir er nefnist Flosahellir. Mjög torvelt er að komast í hann. Til er þjóðsaga um þennan helli og er hún eitthvað á þessa leið; Eftir Njálsbrennu er Flosi var upp á Þríhyrningi í felum ákvað hann að fela sjóð þann er hann hafði meðferðis fyrir eftirreiðarmönnum ef þeir næðu honum og gerði hann það í hellinum. Löngu seinna ákváðu þrír menn að sækja þennan fjársjóð og gerðu leiðangur upp á Þríhyrning til að síga niður af brúninni og í hellinn. Sá sem fór niður komst í hellinn og stóð þar allt sem sagt hafði verið. Þar var kista ein rammgerð. Þegar hann opnaði hana var eigi annað í henni en gömul víðilauf og varð hann að vonum vonsvikinn eftir allt erfiðið. Tók hann nú samt eina lúku af laufi og setti í vasann til þess að sýna hinum. Er upp var komið sagði hann hinum hvernig farið hafði og héldu þeir allir niður af fjallinu sneyptir enda farið að rökkva. Er niður var komið rataði hendi hans í vasann og viti menn, hann var fullur af gullpeningum í stað laufsins. Glöddust þeir við þetta, en vegna þessara tálsýna þorðu þeir ekki í hellinn aftur.

 

Mögulegar gönguleiðir á Wikiloc




Þjófárfoss–Þjófhellir–Þorleifsstaðahellir

Staðir sem hægt er að finna fyrir ofan Þríhyrning sem er í um 18 km fjarlægð frá Hvolsvelli. Keyrt er upp hjá Vatnsdal framhjá Tumastöðum í Fljótshlíð. Hægt er að keyra langleiðina að fossinum og hellinum eftir djúpum slóða sem byrjar við Reynifell. Slóðinn er að mestu moldartroðningar en á stöku stað er stórgrýtt. Slóðin einungis fær litlum 4x4 jeppum eða jepplingum


Fyrir ofan Þríhyrning rennur Þjófá og í henni eru tveir fallegir fossar og hellisskúti sem er mjög vandfundinn. Í þessum helli dvöldu tveir þjófar á árunum 1743-44 og voru þeir hengdir á Þingskálaþingi er þeir náðust..

 

Húsarústir bæjarins að Þorleifsstöðum er þarna nokkru ofar. Sá bær og bæirnir í kring fóru í eyði í Heklugosinu 1947 eða upp úr því sökum vikurfalls. Þetta er fallegur staður til að stoppa á, sér í lagi í hestaferðum þarna um. Í einni slíkri týndust þar tveir demantshringar fyrir allnokkrum árum og eru getgátur um að eins sé farið með þá og kaleikinn fræga á Breiðabólstað. Álfar hafi fengið þá lánaða enda við á svipuðum slóðum og prestur var. Fundarlaunum er heitið fyrir þann sem finnur! Austan við rústirnar við Fiská er bergstandur er nefnist Smali og þar rétt ofar er manngerður hellir, allstór og með hlöðnu loftopi upp í gegnum þakið. Hellirinn er friðlýstur.


Bleiksárgljúfur

Gljúfrið er í landi Barkarstaða í Fljótshlíð. Fljótshlíðarvegurinn (261) er þá ekinn en Barkarstaðir eru um 25 km frá Hvolsvelli. Rétt er að hafa samband við landeigendur og fá leyfi.


Mjög fallegt kjarri vaxið gljúfur. Hægt er að ganga upp með því bæði að austan og vestan. Vestari leiðin er líklega algengari. Þegar ofar kemur er gljúfrið þverhnípt, hyldjúpt en örmjótt. Hægt er að stökkva yfir það, en við þá iðkun hefur orðið manns skaði þegar þar hrapaði til bana Páll Pálsson frá Árkvörn 1876. Enn ofar í gilinu er það fallið saman og þar er hægt að fara yfir og niður hinu megin við það. Fyrir ofan brúnina er grasi vaxin dalur og finna má tóftir af sauðahúsum frá Háamúla og Eyvindarmúla. Fyrir þá sem vilja lengri göngur má hugsa sér að ganga í vestur ofan við Háamúlahnjúk og koma niður hjá Háamúla eða Eyvindarmúla. Ef gengið er í austur mætti koma niður t.d, hjá Bæjargilinu á Barkarstöðum sem er mjög fallegt.

 

Í Bleiksárgljúfri var fyrsta íslenska kvikmyndin tekin upp, en það var myndin Hadda Padda eftir Guðmund Kamban, árið 1923.

 

Til er þjóðsaga af nafnagift gljúfursins. Þannig var að hér áður fyrr bjó tröllskessa í glúfrinu. Bóndinn á Barkarstöðum hafði þann sið að færa tröllskessu sinn feitastan sauð ár hvert, er hann reið til jólamessu og bjuggu þau í nágrenni við hvort annað, í sátt og samlyndi. Þá var það eitt árið að bóndi var eitthvað seinn til messu og hugsaði með sér að skessan yrði bara að fá sauðinn sinn seinna. Reið hann nú til messu á hesti sínum er Bleikur hét, en á leiðinni til baka sér hann að skessa kemur hlaupandi í áttina að sér, svo hann hleypir hestinum. Skessan nær þeim þó og féll bóndi af baki hestinum, en komst hlaupandi heim. Skessan náði Bleik og mátti í mörg ár sjá beinin af honum í gilinu. Þess má geta að árið 2006 mátti enn sjá stórgripabein í gilinu.

 

 

 

Tindfjöll

Fljótshlíðarvegurinn (261) er keyrður til enda en lagt er af stað upp frá  Fljótsdal sem er innsti bær í Fljótshlíð. Þar er ágætur jeppavegur fyrir vel búna bíla upp að Tindfjöllum.


Tindfjöll eru fjallaröð með mörgum tindum og heitir sá mesti þeirra einfaldlega Tindur (1251 m.y.s.) og dregur fjallgarðurinn nafn sitt af honum. Þó að Tindfjallajökull sé með minnstu jöklum landsins er hann á risastórum gíg, u.þ.b. 7-10 kílómetrar að þvermáli, sem hefur myndast við mikið sprengigos.

 

Gott er að leggja af stað snemma dags, því þá er snjórinn harðari og betri yfirferðar en um miðjan dag þegar sólbráð hefur mýkt allt. Í um 800 - 900 metrahæð eru þrír fjallaskálar og umhverfis þá eru góð skíðalönd og hægt að fara í ekki svo langa göngutúra á hæstu tinda. Jökullinn er frekar auðveldur yfirferðar, ekki mikið um sprungur. Þó geta verið þar varasamar snjóhengjur, veðrátta mjög breytileg og þokan er fljót að skella á. Einnig ber að varast að ef snjór er nýfallinn má búast við snjóbyl með stuttum fyrirvara. Helstu tindar eru Saxi (1305 m.y.s.), Búri (1235 m.y.s.), Ýmir er hæstur 1462 metra hár og Ýma er 1448 metrar. Ýma er aðeins austar en Ýmir, en þessir tveir tindar eru samstofna tindar með skarð á milli. Útsýni er mjög gott af þessum tindum yfir á Mýrdalsjökul, Eyjafjallajökul, Þórsmörk, Markafljótsgljúfur, Lifrarfjöll, Einhyrning, Hitagilsbrúnir, Kerið og Fauskheiði. Vestan í jöklinum er dalur mikill er nefnist Austurdalur. Er jökullinn sprunginn og hættulegur þar sem hann fellur niður í dalinn.

 

Þórólfsfell
Þórólfsfell er rétt fyrir innan Fljótshlíð. Fljótshlíðarvegur (261) er keyrður til enda að farfuglaheimilinu í Fljótsdal, sem er sirka 27 km frá Hvolsvelli. Fyrir neðan farfuglaheimilið, hjá upplýsingaskiltunum við ánna, er bílastæði, en þaðan er falleg gönguleið um fellið.

 

Gengið er yfir Þórólfsánna á göngubrúnni sem er rétt hjá bílastæðinu . Þaðan er gengið meðfram ánni inn með gljúfrinu áleiðis upp. Síðan er haldið í austur og stefnt á að koma svo niður Mögugilið. Þar er gengið undir stórgrýtiskletta og í gegnum hella. Í gilinu eru gríðarlegar móbergsmyndanir og gönguleiðin sannkölluð ævintýraferð. Neðarlega í Mögugilinu er svo Mögugilshellir sem er mjög sérkennilegur blágrýtisdropahellir, sá eini sinnar tegundar í heiminum svo vitað sé. Hann fylltist nú fyrir fáum árum af sandi og möl, væntanlega vegna klakastíflu í gilinu í vorleysingum. Nú hefur hins vegar verið mokað út úr hellinum og hann fær til skoðunar. Undir Þórólfsfelli er fjallakofi í eigu Rangárþings eystra.

 

 
 

Hellisvellir

Í Fljótshlíðarafréttum, litlu lengra en Fljótsdalur sem er innsti bær Fljótshlíðar, er að finna Hellisvelli. Fljótshlíðarvegurinn (261) er keyrður til enda og einhverja 8-9 kílómetra áfram inn Emstruleið (F261).


Á Hellisvöllum var gangnamannakofi sem nú er hruninn. Þessi kofi var lítill svo ekki rúmaði hann alla leitarmenn og gistu því ungsmalar í helli þar rétt hjá. Þar er einnig hellisskúti og höfðu þeir það til siðs að safna þar saman tómum fjallpelum leitarmanna og geyma í þessum skúta og heitir hann síðan Flöskuhellir. Fyrir framan kofann á vinstri hönd er smá dalverpi og neðst í því er hlaðin hestarétt. Úr henni var síðan girt fyrir dalverpið og myndaðist þá þar aðhald fyrir fjallsafnið.

 

 Fyrir ofan kofarústirnar eru tvö falleg gil sem gaman er að ganga í. Frá Hellisvöllum er gönguleið inn með Gilsárgljúfrum upp að Hesti og Meri og þaðan jafnvel yfir í gangnamannakofann á Einhyrningsflötum. Ef hins vegar er haldið áfram veginn inn á Einhyrningsflatir liggur leiðin um Tröllagjá. Tröllagjáin endar niður við Markarfljót á móts við Húsadal. Þar eru uppi hugmyndir um að setja göngubrú yfir fljótið og í Þórsmörk. Í Tröllagjá eru Valshamar og Valshamarsgil sem skemmtilegt er að skoða.

 

 

Einhyrningur

Einhyrningur er  í Fljótshlíðarafréttum. Fljótshlíðarvegur (261) er keyrður til enda og áfram inn Emstruleið (F261) framhjá Þórólfsfelli og Fauskheiði þangað til komið er að Einhyrningsflötum.


Það er talsvert um að gengið sé á Einhyrning, mjög sérstætt 651 metra hátt móbergsfjall. Fjallið er með sérkennileg horn, annað að norðan en hitt að sunnan, þau sjást yfirleitt ekki bæði í einu nema þá helst ofan frá Kanastöðum. Skepnan Einhyrningur er ekki ein þarna á svæðinu, því stutt frá eru fjöllin Hestur og Meri og við rætur fjallsins er svo Hrútkollur.

 

Hægt er að ganga upp á Einhyrning að sunnan og mótar fyrir göngustíg þegar ofar dregur. Að neðan má sjá gróðurtorfu sem farið er eftir og teygir hún sig upp snarbrattar skriður að klettabelti. Í því er skarð þar sem gengið er upp fyrir klettana og er haldið þaðan á toppinn. Toppurinn er ávalur og lausir steinar þar á móbergsklöpp og eru brúnirnar þverhníptar. Útsýni af toppnum er gott yfir á Eyjafjallajökul, Goðalandsjökul, Entujökul, Þórsmörk, Rjúpnafell, Mófell, Emstrur, Hattfell, Stórkonufell, Kaldaklofsfjöll og Torfajökul í fjarska. Þá sérst vel yfir smalalönd Fljótshlíðinga, Þverána og Hellra, en þar er hellisskúti sem hlaðið var fyrir og rúmaði 12 smala. Fjær eru Skiptingarhöfði og Stóra Grænafjall, síðan Lifrafjöll, Kerhausar, Hitagilsbrúnir og Botn og yfir þessu gnæfir Tindfjallajökull með Ými og Ýmu ásamt Tindfjöllunum. Hægt er síðan að fara niður fjallið grasbrekkurnar að vestan, eða öfugt, fara upp þær og koma niður skarðið. Í smali er maður ekki nema tæpan klukkutíma upp og niður aftur, en rétt er að ætla sér um tvo tíma í gönguna.

 

Á Einhyrningsflötum er gangnamannakofi sem er leigður út í eigu fjallskilasjóðs Fljótshlíðar. Kofinn heitir Bólstaður eins og bær Sighvats rauða er nam land á Einhyrningsmörk. Bílastæði eru við kofann og er lagt upp á fjallið frá honum.

 

Mögulegar gönguleiðir á Wikiloc


Emstrur-Þórsmörk

Emstrur er afréttarland í Rangárvallasýslu, norðvestan við Mýrdalsjökul. Um er að ræða síðasta hluta gönguleiðarinnar frá Landmannlaugum eða “Laugarvegarins” eins og hún er jafnan kölluð. Þá er göngufólk keyrt að morgni inn á Emstrur og genginn 15 – 16 km vegalengd niður í Þórsmörk. Þessi ganga tekur um 5-6 tíma. Leiðin er tiltölulega létt niðurámóti, en leiðin er samt mishæðótt og vaða þarf Þröngá. Hún er lítil jökulhvísl og allajafnan ekki mikið vatnsfall. Margir hafa með sér aukaskó til að vaða í yfir. Á Emstrum er göngumannakofi frá Ferðafélagi Íslands. Nálægt honum er Markarfljótsgljúfur - > sem vert er að skoða. Bent er á gönguleiðakort, t.d. Páls Ásgeirssonar um gönguleiðina Landmannalaugar – Þórsmörk.

Mögulegar gönguleiðir á Wikiloc

 

Markarfljótsgljúfur
Hrikalegt gljúfur sem skilur á milli Fljótshlíðarafréttar, Emstruafréttar og Almenninga og er ekki fært þangað nema á jeppum. Gljúfrið er einhverjir 200 metrar á dýpt þar sem hæst er. Ef við byrjum ferðina fyrir neðan Emstruskálann Fljótshlíðarmegin þá er þar merkt gönguleið niður með gljúfrinu um land er heitir Svartikrókur. Farið varlega því ólíklegustu menn kikna í hnáliðunum er komið er fram á brún og litið niður. Á þessari leið eru þrjár ofangöngur sem kallað er, en það eru staðir þar sem fé vill leita niður í gljúfrið og verða smalar þá gjarnan að síga eftir því. Gljúfrið endar nú samt ekki þar sem þessi gönguleið endar. Hægt er að ganga niður með gljúfrinu öllu og er á minnst tveimur stöðum neðar hægt að komast niður í gljúfrið í Litlaland og Stóraland og eru þar birkiskógar.

 

Þórsmörk
Þórsmörk er ein helsta náttúruperla þjóðarinnar en þangað er aðeins fært á öflugum jeppum. Fjöldamargar gönguleiðir eru í Þórsmörk, ýmist um náttúrulega skóga, á fjallstinda, inn í gljúfur eða upp á jökul. Þórsmörkin er endastöð á einni vinsælustu gönguleið landsins, 4 daga gönguferð eftir “Laugarveginum” frá Landmannalaugum. Einnig er Þórsmörk endastöð ef gengið er yfir Fimmvörðuháls frá Skógum. Gönguleiðir verða ekki frekar tíundaðar hér, en bent er á að til er gönguleiðakort í Þórsmörk.



Merkurkerið

Merkurkerið er í Merkurnesi fyrir innan Stóru-Mörk undir Vestur-Eyjafjöllum. Hægt er að komast að kerinu á fólksbíl áleiðis inn Þórsmerkurveg (249) frá þjóðvegi 1. Frá þjóðveginum eru 12 km að kerinu.


Þetta er ker eða gil sem er hálffalið í fjallshlíðinni. Neðst er þröngt gljúfur sem Sauðá rennur um í hálfgerðum hamragöngum og helli. Framan við kerið sjálft er lágur hryggur sem lokar kerinu og er gengið yfir hann upp í kerið þar sem áin rennur fram eftir að hafa fallið fram hamrana í fossi.

 


Nauthúsagil

Eknir eru um 11 kílómetrar inn Þórsmerkurveg (249) frá þjóðvegi 1 og stoppað við Nauthúsaá, rétt innan við Merkurbæina undir Vestur-Eyjafjöllum


Hægt er að ganga töluvert inn eftir gilinu ef menn eru tilbúnir að vaða eða stikla ána nokkrum sinnum.  Það er vel þess virði því gilið á fáa sína líka.  Innst í gilinu er hár foss en það sem vekur hvað mesta athygli er hinn mikli trjágróður sem skreytir gilbarmana og fæstir búast við að sjá.

 

Inn í þessu gili stendur frægt reynitré, mjög gamalt og gríðarstórt. Það vex utan í klettasyllu og erfitt er að komast að því. Fyrir neðan það er svo hyldýpisgljúfur. Á einhverja tuga ára fresti er stofninn orðinn það stór að hefur ekki næga rótfestu og fellur yfir á gilbakkann hinum megin. Upp úr rótinni vex svo nýr stofn. Nú má sjá allavega sex gamla stofna sem liggja þarna yfir gilið og til eru sögur af mönnum sem hafa farið yfir gilið á stofnum sem eru nýfallnir. Nú eru þar fúnir stofnar, en líklega líða ekki mörg ár í að aðalstofninn sem er núna, falli. Þetta tré er líklega formóðir flestra reynitrjáa í landinu í dag. Til eru heimildir um það að Guðbjörg heitin í Múlakoti hafi fengið ber af þessu tré er hún var að koma upp garðinum í Múlakoti. Af þessum trjám og afkomendum þeirra hefur síðan Skógrækt Ríkisins í Múlakoti og síðan á Tumastöðum, árlega tekið ber í sitt uppeldi. Ef gengið er inn með gilinu er komið að 3-4 m háum fossi og undir honum er djúpur hylur sem fyllir á milli hamrana. Hægt er að klifra með hylnum og upp fossinn. Þetta er mikið ævintýri og ósjaldan er einhver sem dettur og lendir þá í hylnum og blotnar.




Stóra-Dímon

Á þjóðvegi 1 leiðinni til Vík frá Hvolsvelli, áður en að farið er yfir Markarfljótsbrúnna, er beygt til vinstri inn Dímonarveg (250). Þaðan eru nokkrir kílómetra að Stóru-Dímon. Á Fljótshlíðarveginum (261) er afleggjarinn rétt áður en komið er að Múlakoti, nokkurn veginn til móts við Gluggafoss.


Í Stóru-Dímon koma saman mörk Austur-Landeyja, Fljótshlíðar og Vestur-Eyjafjalla. Stóra Dímon á sér systur sem er Litla Dímon. Nafnið er talið koma úr latínu og merkja tvífjöll, eða tveir eins. Þá er einnig sagt að orðið merki heysáta og vissulega minnir Dímon á heysátu, hér á bleikum ökrunum. Við rætur fjallsins er skilti frá Sögusetrinu sem segir frá húskarlavígum Hallgerðar og Bergþóru í Njáls sögu. Þar segir frá vígi Kols, verkstjóra hjá Gunnari á Hlíðarenda, en hann vó Svart sem var húskarl Njáls á Bergþórshvoli. Hann var þar í skógarhöggi í Rauðuskriðum, eins og fjallið hét þá. Fjallið er 178 metra hátt og er það verðugt verkefni, bæði hjá börnum sem fullorðnum að klifra upp á Dímon.



Hamragarðaheiði–Skálahverfi

Á Þórsmerkurveginum (249), um 0,5 km frá þjóðvegi 1, hjá næsta flossi hliðin á Seljalandsfossi, eru Hamragarðar.  Þar er tjaldstæði og fossinn Gljúfrabúi sem vert er að skoða.

 Frá tjaldstæðunum í Hamragörðum er skemmtileg gönguleið upp Hamragarðaheiðina og fram á fjallsbrún fyrir ofan Seljaland. Þaðan er gengið eftir brúnunum og komið niður í Skálahverfið. Hægt er að létta sér leiðina með því að aka áleiðis upp brekkurnar, eftir slóðanum sem liggur upp á Eyjafjallajökul.

 

Einnig er hægt að ganga upp á Fagrafell eins og sjá má 

hér. 

 

Við þjóðveg 1 undir Vestur-Eyjafjöllum, um 25 kílómetra frá Hvolsvelli, er lítið skilti merkt Paradísarhelli.


Við þjóðveg 1, 25 kílómetra frá Hvolsvelli er lítið skilti merkt Paradísarhelli. Frá gömlu Seljalandsréttunum er svo merkt gönguleið, um 700 metra löng, að Paradísarhelli. Hellirinn er nokkuð upp í klettunum og er nær lóðrétt 10 metra hátt klifur upp að hellisopinu. Til að létta klifrið hefur verið komið fyrir þar keðjum til að nota við klifrið og er það tæpast á færi allra. Hellirinn er ílangur og eru 7 metrar inn í hvorn enda og þar sem hann er breiðastur er hann 3,8 metrar.

Hellirinn er í bólstrabergslagi og er talinn hafa myndast sem hraunkvikurás sem varð síðar að gasrás.

Í sögunni um Önnu á Stóru–Borg kemur Paradísarhellir mjög við sögu. Anna sem var auðkona og af höfðingjaættum lagði ástir á smaladreng er Hjalti hét. Páll bróðir Önnu reiddist mjög þessar ástir og vildi ná til Hjalta. Hann faldist í Paradísarhelli í fjölda ára og sagt er að hann hafi getið með Önnu 8 börn þaðan. Sagan endar á því að Páll bróðir fellur með hesti í Markarfljóti og kemur þá Hjalti til og bjargar honum og var hann tekinn í sátt upp úr því.

 


Skógar-Skógá 

Við þjóðveg 1, undir austur-Eyjafjöllum, milli Hvolsvallar og Vík, eru Skógar. Um 50 kílómetrar eru frá Hvolsvelli til Skóga.

 

Á Skógum eru ágætir göngustígar upp í skóginn sem er fyrir ofan Héraðsskólann. Það eru tröppur fyrir norðan skólann og þegar upp er komið er stytta af Þorsteini Erlingssyni, skáldi. Aðeins síðar er nokkuð brattur stígur upp að rústum gömlu beitarhúsanna þar sem gott er að tylla sér. Þá tekur við annar brattur kafli og bekkur en að því loknu er sigurinn unnin og útsýnið frábært. Stígurinn heldur síðan í boga yfir gilið og liðast síðan niður brekkurnar í mjög fallegum greniskógi. Upp með Skógarfossi er stígur upp fyrir fossinn og í Skógánni fyrir ofan eru fallegir fossar sem vert er að skoða. Skógar eru byrjunarstöð fyrir göngu yfir Fimmvörðuháls.

 

Um 400 metra frá tjaldstæðinu á Skógum er Kvernugil. Fallegt er að ganga með því, þar sem meðal annars að finna Kvernufoss.

 



Fimmvörðuháls
Mjög vinsæl gönguleið er frá Skógum milli Eyjafjallajökuls og Mýrdalsjökuls yfir Fimmvörðuháls yfir í Goðaland og Þórsmörk. Nafnið er dregið af fimm vörðum er stóðu þar nokkuð þétt til að vísa leiðina í dimmviðri. Þegar innar er komið er þar einnig Þrívörðusker. Fyrrum ráku bændur undir Austurfjöllum ær sínar þessa leið yfir í grösuga sumarhaga en því var hætt árið 1917. Jöklar ýmist hopa eða stækka og um miðja síðustu öld er þeir tóku að hopa, komu undan ísnum á þessari leið vörðubrot, kindabein og járningaáhöld. Ef gengin er öll leiðin þá er hún um 24 kílómetrar og hægt er að gista í skála á leiðinni og fara hana á tveimur dögum. Skálinn er í um 1100 metra hæð þannig að þetta er brött leið og allra veðra von og hafa menn orðið úti á þessari leið. Einnig er vinsælt að láta keyra sig upp að skála og ganga leiðina niður í Þórsmörk á einum degi. Gengið er eins og fyrr segir á milli Eyjafjallajökuls og Mýrdalsjökuls og niður er farið eftir Heljarstíg um Heljarkamb og er hann það brattur að settar hafa verið keðjur þar til stuðnings.

 

Mögulegar gönguleiðir á Wikiloc

 

Ströndin-Skógafjara-Hallgeirseyjarfjara
Hægt er að komast niður í Skógafjöru fyrir þá sem vilja upplifa og ganga í fjörunni. Þá er beygt niður að brúnni hjá Skógum niður sandinn. Einnig er hægt að komast niður í Hallgeirseyjarfjöru í Landeyjum frá tjaldstæðunum í Grandavör í Austur-Landeyjum. Frá Hvolsvelli að Grandavör eru u.þ.b. 25 kílómetrar. Frá þjóðvegi 1 er beygt niður Aukureyjarveg (255) og hann keyrður að enda. Þá er beygt til vinstri (252) og sá vegur keyrður einhverja 5-6 km þangað til að komið er yfir Affalsbrúna en þá er beygt til hægri að Grandavör.

 

 

Manngerðir hellar


Um uppruna manngerðra hella á Íslandi

Antoníusarmessa er um miðjan janúar. Hún er til minningar um heilagann Antoníus sem var egypskur munkur. Hann var uppi á 4. öld e. Krist og var frumkvöðull kristinna einsetu- og meinlætamanna. Fylgjendur  Egyptans, keltneskir menn, “Paparnir”, fóru frá Írlandi og settust að í Færeyjum. Stunduðu þar fjárbúskap og er þaðan komið nafnið á eyjarnar. Írskar sagnir segja að þessir einsetumenn hafi flúið frá Færeyjum um  árið 750, undan ágangi víkinga og farið til landsins Thule í norðri, þar sem sólin sest aldrei og hægt sé að leita sér lúsa á nóttinni. Þess er og getið í Landnámu að við landnámhafi hér verið fyrir írskir munkar. Bústaðir Papanna í heimalandi þeirra á Írlandi voru hlaðin býkúpuhús eða hellar. Þetta voru einsetumenn, þeir fjölguðu sér ekki og söfnuðu ekki veraldlegum gæðum. Þeir höfðu nógan tíma til að höggva sér hús í stein.

 

Efra-Hvolshellarnir  

Hellarnir við Efra-Hvol heita Írahellar og er Íraheiði fyrir ofan. Þú keyrir Fljótshlíðarveginn örlítið út úr Hvolsvelli og beygir inn Vallarafleggjara. Þessir hellar eru í bakkanum fyrir neðan sumarbústaðinn á Þórunúps-afleggjaranum. Margir þessara manngerðu hella á Íslandi voru gerðir á 19 öld, en heiti þessara staðfesta það að þeir séu frá því fyrir landnám.

Efra-Hvolshellanir eru þrír, tveir samliggjandi og einn stakur sem er talinn næst lengsti manngerði hellir á landinu, eitthvað nálægt 45 metra langur. Ekki er þó hægt að komast nema inn í einn þriðja af honum, sökum moldar við hrun á hlöðnu loftopi fyrir um 100 árum. Ekki er talin nein hætta á frekara hruni. Unnið hefur verið að uppbyggingu og bættu aðgengi að hellunum.

Efra-Hvolshellar eru friðlýstir.

 

Kverkarhellir

Kverkarhellir er í Seljalandskverk, eða Kverkinni eins og hún er kölluð dags daglega, undir Eyjafjöllum, um 20 km frá Hvolsvelli. Land þetta gaf Arnlaug Samúelsdóttir á Seljalandi þann 25 janúar 1955, Skógræktardeild Vestur-Eyjafjalla til minningar um eiginmann sinn, Kristján Ólafsson undir skógrækt. Árið 1981 (1989 formlega) var félagsskap afkomenda gefanda, Kverkarsamtökunum, afhent landið til umsjónar og hafa þeir sinnt plöntunarstörfum síðan af alúð og er þar í dag vaxinn upp allmyndarlegur skógarlundur og þar í brekkunni er hellirinn. Hann er um 20 metra langur og var þar á árum áður, þingstaður Vestur-Eyfellinga. Kverkarhellir var hreinsaður út árin 2000-2001 og bentu rannsóknir þar til mannvistaleifa frá því um landnám. Það er öllum velkomið að ganga um reitinn, sem er aðgengilegur og ágætur stígur er upp að hellinum, en vinsamlegast farið gætilega með eld. Hellirinn er friðlýstur 


 


Rútshellir

Rútshellir er í Hrútafelli (etv. Rútafell eða Hrútahellir) undir Eyjafjöllum, rétt áður en komið er á Skóga, 44 km frá Hvolsvelli. Þetta er heljar hellir og ofantil í honum er afhellir með það hátt til lofts, að eins og sjá má af holum í vegg, þá hefur einhvern tíman hefur verið sett upp í honum milligólf. Innst í þessum helli er silla, sem má ímynda sér að hafi verið svefnstaður manna. Þar fyrir ofan má sjá úthöggvinn kross. Í þessu bæli er gat niður í hellinn fyrir neðan og gæti það hafa verið gert til þess, að hitinn af skepnunum í neðri hellinum hafi leitað þar upp og yljað þeim er á sillunni sváfu.

 
Þjóðsaga er til af Rútshelli:

Sagan segir frá þrælum Rúts er hellirinn er skírður eftir, en þeir vildu vega hann. Bæli hans átti að hafa verið fyrir neðan umrætt gat og höfðu þeir gert gatið einhverju sinni er hann var úti og ætluðu þeir sér að leggja til hans með spjótum er hann kæmi til baka og legðist til hvílu. Hann kom heim og lagðist til svefns, en varð þeirra var og elti þá uppi og vóg, þeim síðasta er hét Guðni, náði hann upp á jökli við stein þann er heitið hefur síðan Guðnasteinn.

 

Nasistar, vísindamenn SS, komu hingað til lands árið 1936 til að rannsaka og leita að gömlum minjum um víkinga. Þeir komu í Rútshelli og dvöldu þar nær allan tímann. Þeirra niðurstaða var að hellirinn hefði verið hof í heiðnum sið, þar væri blótsteinn með úthöggnum festingum til að binda dýrið sem skyldi fórnað, þar fundu þeir hlautbolla fyrir blóðið og þaðan rennu í gólfinuað skál sem gat tekið restina af blóðinu. Þá var og þar greip í gólfinu þar sem skurðgoðið hafði verið skorðað í.

Hellirinn er merktur af þjóðminjasafni Íslands og er friðlýstur.

Steinahellir

Steinahellir er við hringveginn undir Eyjafjöllum, 36 km frá Hvolsvelli. Steinahellir var þingstaður Eyfellinga í 82 ár, frá 1820 - 1902. Hellirinn er af náttúrunnar hendi en var þó líklegast stækkaður af mannavöldum. Margar sögur eru til af Steinahelli, sögur af huldufólki og uppreisnum. Sólveig dóttir séra Páls Jónssonar frá Vestmannaeyjum átti að hafa séð hóp af fólki fyrir framan hellinn eitt sinn en  þegar hún sagði föður sínum frá því sá hann ekkert þar sem hann var ekki skyggn.

Steinahellir hefur þó ekki einungis komið til nota sem bústaður huldufólks: Árið 1888 þurfti heimilisfólk á Steinum að leita skjóls í hellinum eftir grjóthrun mikið sem olli miklum skaða á bænum. Hann hefur þar að auki verið notaður sem fjárhús og vélageymsla. Áberandi er hve mikið af tófugrasi er í loftinu á hellinum, að slíta það kann víst ekki góðri lukku að stýra enda undir verndarvæng álfa.

Fyrir framan Steinahelli er Hellisvatn þar sem áður var talið að nykur héldi sig, illgjörn þjóðsagnarvera sem líkist hesti. Jón Árnason segir frá stúlku sem sá eitt sinn gráann hest við vatnið og batt hún styttuband sitt í hann. Hún tók svo eftir því að hófar og eyru hans sneru öfugt og bað hún þá Guð að hjálpa sér. Nykrar þola ekki að heyra Guð nefndan og stökk hann þá af stað í átt að vatninu. Hann komst þó ekki ofan í vegna styttubandsins en ekki kom fram hvað varð af nykrinum í framhaldinu.

Hjá hellinum gerðu Eyfellingar uppreisn árið 1858. Sýslumaður Rangæinga og Trampe stiftamtmaður skipuðu þá bændum að baða allt fé sitt gegn fjárkláða. Gripu Eyfellingar þá til vopna og ráku sýslumanninn að Hellisvatni fyrir framan hellinn í þeim tilgangi að baða sýslumanninn sjálfan. Varð Trampe þá skelkaður og dró tilskipunina til baka og riðu þeir sneyptir á brott, Eyfellingum til mikillar gleði.

Einnig er til saga af draugum við hellinn. Skip fórst undir Eyjafjöllum með 14 mönnum, enginn komst lífs af. Skipið rak í land og var dregið yfir ísilagða Holtsósina og geymt fyrir framan Steinahelli. Fjármenn sem sátu yfir fé upp undir fjalli sjáu skömmu seinna dauða skipshöfnina ganga meðfram skipinu og stóð þeim mikill uggur af. Stuttu eftir það reið bóndi nokkur utan af Rangárvöllum hjá hellinum í svartasta skammdegi. Hitti hann þá mann sem bauð bóndanum að setjast með þeim. Hann tekur vel í það og ríður með manninum, þó að að frísandi hestur hans hafi viljað annað. Koma þeir að skipinu og sér bóndinn 13 menn standandi í kringum það, óhugnarlegir í viðmóti. Man bóndi þá eftir skipsrekanum um haustið og þykist hann þekkja þá dauðu. Hann verður hræddur mjög og tekur til fótanna. Hann heyrir drauganna kveða vísu þessa á flóttanum:

„Gangslaus stendur gnoð í laut.

Gott er myrkrið rauða.

Halur fer með fjörvi braut.

Fár er vin þess dauða,

Fár er vin þess dauða.“

Bóndinn flúði að Steinum og reið aldrei einsamall um veg þennan aftur. Menn þóttust heyra brak og högg í skipinu eftir þetta en það var loks höggvið niður.

Hellirinn er friðlýstur.

 



Seljalandshellir

Seljalandshellir er á bæjarhlaðinu fyrir ofan bæina í Seljalandi undir Eyjafjöllum, sirka 21 km frá Hvolsvelli. Þessi hellir er líklega einna mest skreyttur eða úthöggvinn af Papahellunum, með fjöldann allan af krossum frá ýmsum heimshlutum, ásamt fangamerkjum. Til að komast í hellinn þarf að hafa samband við landeigendur. Hellirinn er friðlýstur.

 

Vatnsdalshellir

Vatnsdalshellir er fyrir ofan bæinn Vatnsdal um 17 km. frá Hvolsvelli. Um það bil 20 m frá veginum upp að Þríhyrningi er hellirinn sem fáir vita af og sést tæplega úr bíl nema maður viti af honum. Hann hefur þó verið merktur til að auka aðgengi.

   

Til er þjóðsaga um Vatnsdalshelli; 

 

Kerling ein, finnsk að ætt, bjó með dóttur sinni í Kaupmannahöfn og leigðu þær út herbergi fyrir námsmenn. Einn veturinn bjó hjá þeim íslendingur. Er fór að líða á veturinn fór hann að furða sig á því að á borðum var alltaf nýr silungur eða úrvals lambaket. Ekki fékk hann nein svör er hann spurði um hvernig stæði á því. Dóttir konunnar og námsmaðurinn íslenzki fóru nú að slá sér eitthvað upp saman og hugðu mæðgurnar að þar væri e.t.v. kominn væntanlegur tengdasonur. Eitt sinn er hann spurði um matföngin þá leiddu þær mæðgur hann fram í eldhús og sýndu honum þar ofurlitla holu ofaní eldstónna. Þar ofaní renndu þær færi og dorguðu upp spriklandi silungi. Hann varð af vonum undrandi, en þær tjáðu honum að þær seiddu silunginn til sín úr Vatnsdalstjörn á Íslandi, en kjötið fengu þær þannig, að þær seiddu til sín vænsta sauðinn úr Vatnsdalshelli. Stráki leist ekki á blikuna og um vorið stakk hann af frá kvonfangi sínu heim til Íslands. Er þangað kom fór hann að Vatnsdal og sagði heimilisfólki frá seiðkerlingunum og hættu menn þá að undrast óútskýranlegt sauðahvarf og var hætt að nota hellinn sem fjárhús. Er seiðkerlingin varð vör við þetta, varð hún svo reið að hún lagði það á vatnið, að allur silungur í því skildi verða að hornsílum og hefur svo verið síðan.

Vatnsdalshellir er friðlýstur.

 

Þórunúpshellar 

Þórunúpshellar eru eins og nafnið gefur til kynna á Þórunúpi. Hellarnir eru tveir og er gengt á milli þeirra með göngum og eru þeir friðlýstir af þjóðminjaverði þar sem þeir eru tilhöggnir af mannahöndum. 

Þórunúpshellar eru friðlýstir.

 

Náttúrugerðir hellar

 

Mögugilshellir

Mögugilshellir er í Þórólfsfelli í Fljótshlíð. Úr farfuglaheimilinu í Fljótsdal, u.þ.b. 25 km frá Hvolsvelli, er hægt að ganga fellið og taka hellinn í leiðinni. Þessi hellir er vel þekktur af heimamönnum og hellakönnuðum. Hellirinn er í blágrýtisæð og hefur hann myndast vegna gasbólu eða loftþrýstings. Hann er um 15 metra langur. Hellisveggirnir eru þaktir blágrýtistaumum og innarlega í honum eru einhvers konar gúlar um ½ m að þvermáli, allt kolsvart og gljáandi. Hellirinn er náttúrufyrirbrigði, einstakur sem slíkur og ekkert skyldur við hraunhellana okkar. Hellinum hefur verið lýst svo í náttúrufræðiritum: ,,einstakur og ekki vitað um annan svipaðan, hvorki hér á landi né annars staðar á jörðinni”.

Hellismuninn liggur neðarlega í Mögugili og niður gilið rennur lítill lækur. Vegna nálægðar við lækinn fylltist hellismunninn í vorleysingum fyrir rúmum 30 árum.

Fyrir um 15 árum tóku sveitungar sig til og gerðu bílastæði fyrir neðan gilið og mokuðu hellinn upp að hluta. Efri hellirinn eða “göngin” voru mokuð upp. Það voru um 6 metrar. Þá var gerður um 1,5 m hár garður til að varna þess að aftur rynni inn í hellinn. Þessi garður sópaðist í burtu um veturinn og hellirinn fylltist á ný. Sveitarstjórn Rangárþings Eystra ákvað í vetur að hefjast handa aftur við að hreinsa út úr hellinum. Í sumar hefur vaskur hópur manna mokað frá munnanum og inn í hellinn, þannig að hægt sé að skríða inn í efri hellinn. Það er mikil vinna að moka út úr hellinum, en margar hendur vinna létt verk og verður haldið áfram við útgröft í ágústmánuði. Til stendur síðan að loka svo gatinu yfir vetrarmánuðina, svo ekki renni inn í hann aftur.


Núpshellir  

Núpshellir er við bæinn Núp í Fljótshlíð í um 3 km fjarlægð frá Hvolsvelli. Hellismuninn sést frá þjóðveginum og þaðan að sjá er þetta ekki stór hellir þar sem mikill klettur er fyrir munnanum en hann féll í jarðskjálftunum 1896. Hellirinn hefur verið nýttur sem útihús fyrrum og er líklega með stærstu móbergs hellum á Suðurlandi, frá náttúrunnar hendi. Í honum eru fornar rúnir og berghöld til að binda stórgripi við.

Hellirinn er í einkaeign.

 



Paradísarhellir

Paradísarhellir er einn af þekktustu hellum landsins, ekki hvað síst fyrir að hýsa Hjalta (Barna-Hjalta) ástmann og síðar eiginmann Önnu stórbónda í Stóru-Borg.

Flestum ætti að vera fært að komast upp í hellirinn en þór er það nokkuð klifur og nauðsynlegt að fara að öllu með gát. Hægt er að styðja sig við kaðal á leiðinni sem gerir klifrið mun þægilegra, erfiðast er að komast fyrsta spölinn er auðveldar ofar. Á leiðinni upp má finna hreiðurstæði fýlsins sem hefur komið sér vel fyrir í skútum og á syllum.

Hellismuninn er frekar þröngur en þó er auðvelt að komast inn um hann. Aðeins þarf að beygja sig lítillega. Fyrir innan er rúmgóður hellir, um 5,5 metrar á lengd þar sem hann er lengstur og 3 metrar á breidd. Nokkuð hefur verið meitlað af stöfum í hellisveggina. Að innan er helst að finna mosagróður.



 

Þjófárfoss–Þjófhellir–Þorleifsstaðahellir

Staðir sem hægt er að finna fyrir ofan Þríhyrning sem er í um 18 km fjarlægð frá Hvolsvelli. Keyrt er upp hjá Vatnsdal í Fljótshlíð að Fiská. Hægt er að keyra langleiðina að fossinum og hellinum eftir djúpum slóða sem byrjar við Reynifell. Slóðinn er að mestu moldartroðningar en á stöku stað er stórgrýtt. Slóðin einungis fær litlum 4x4 jeppum eða jepplingum


Fyrir ofan Þríhyrning rennur Þjófá og í henni eru tveir fallegir fossar og hellisskúti sem er mjög vandfundinn. Í þessum helli dvöldu tveir þjófar á árunum 1743-44 og voru þeir hengdir á Þingskálaþingi er þeir náðust..

 

Húsarústir bæjarins að Þorleifsstöðum er þarna nokkru ofar. Sá bær og bæirnir í kring fóru í eyði í Heklugosinu 1947 eða upp úr því sökum vikurfalls. Þetta er fallegur staður til að stoppa á, sér í lagi í hestaferðum þarna um. Í einni slíkri týndust þar tveir demantshringar fyrir allnokkrum árum og eru getgátur um að eins sé farið með þá og kaleikinn fræga á Breiðabólstað. Álfar hafi fengið þá lánaða enda við á svipuðum slóðum og prestur var. Fundarlaunum er heitið fyrir þann sem finnur! Austan við rústirnar við Fiská er bergstandur er nefnist Smali og þar rétt ofar er manngerður hellir, allstór og með hlöðnu loftopi upp í gegnum þakið. Hellirinn er friðlýstur.

Gljúfrabúi – Hamragarðar

Gljúfrabúi er við tjaldstæðin í Hamragörðum. Þetta er fallegur foss sem er að hálfu falinn á bak við móbergskletta,en þó glittir í hann á bakvið fallegar kynjamyndir í klettunum. Fyrir það er Gljúfrabúi sérstakur, að hægt er að klifra upp á klettana (Franskanef) fyrir framan fossinn og er það áhrifaríkt að geta horft á fossinn úr lítilli fjarlægð upp í miðjum fossi. Klifrið er þó e.t.v. ekki fyrir mjög lofthrædda og þarf að halda sér í keðjur á kafla. Hafa skal aðgát á börnum og unglingum og yngsta kynslóðin á ekkert erindi þarna upp.


Í Hamragörðum er eins og fyrr getur tjaldstæði, sem eru ágætlega útbúin, með salernum, sturtum, tenglum fyrir rafmagn og leiktækjum fyrir börnin.


Gljúfrabúi er friðlýstur.

 

Gluggafoss

Rétt fyrir innan Þorsteinslund, um 21 km frá Hvolsvelli,  er fagur foss að nafni Gluggafoss. Hann er í Merkjá, smáá sem merkir landaskilin milli Hlíðarenda og Múlakots. Fossarnir eru í raun tveir, sá neðri breiður og lár, sá efri er Gluggafoss, tignarlegur og hár, u.þ.b 45 metrar á hæð. Saman nefnast þeir Merkjárfossar. Gluggafoss fellur fram af móbergsklettum sem voru hluti af strandlínu Íslands um ísöld. Nálægt er uppeldisstaður tveggja af merkustu skáldum landsins, þeim Bjarna Thorarensen og Þorsteins Erlingssonar.

Sem barn átti Bjarni Thorarensen, sem bjó þá á Hlíðarenda, að hafa týnst í 3-4 daga. Hann fannst svo að lokum uppi á klettanöf hjá Merkjá og er sagan sú að hann hafi verið tældur þangað af huldufólki. Hann var svo hátt uppi að menn héldu fyrst að þetta væri örn, barnið með rauðu kollhúfuna.  Eins og sést af kveðskap Bjarna var Fljótshlíðin honum mjög hugleikin: ,,Merkjá, er bregður í bugður bláar, fegurst áa.“ Jón Árnason segir sögu af huldufólki við ánna. Á Múlakoti bjuggu bræður tveir, þeir Jón og Ólafur. Einn morguninn þegar Jón var að gefa lömbunum kom að honum fögur kona. Hún skjallaði hann og blíddi, en Jón fór að gruna eitthvað og tók því illa. Hún gekk alltaf lengra og lengra og endaði með að biðja um hönd hans. Jón neitaði staðfastlega og fór. Einhverju seinna voru bræðurnir á ferð heim úr kirkju þegar Jón sá sömu konu við Merkjá. Hún hélt áfram að biðja hans og brást Jón hinn versti við en Ólafur sagði honum að haga sér. Álfkonan varð reið og sagði að Jón myndi gjalda orða sinna en að Ólafi hafi farið vel. Kom þessi bölvun niður á afkomendum Jóns úr Múlakoti.  Þorsteinn Erlingsson sagði líka sögu af vinnumanni á Hlíðarendakoti.  Hann átti að hafa hitt huldufólk við sláttur á flötinni fyrir neðan fossinn sem gerði hann svo hræddann að hann vildi aldrei vera einn hjá Gluggafossi aftur.

Gluggafoss er friðlýstur sem náttúruvætti. Á flötinni fyrir neðan fossinn héldu Rangæingar upp á 1100 ára afmæli Íslandsbyggðar árið 1974.

 

 

Seljalandsfoss

Undir Eyjafjöllum, um 20 km frá Hvolsvelli, er líklega eina best þekkti foss landsins, Seljalandsfoss. Seljalandsáin á upptök sín upp á heiðinni fyrir ofan, rennur um Tröllkonugil, sem heitir eftir tröllkonu einni sem var að flýja hávaðann í kirkjuklukkunum í Ásólfsskála. Hægt er að ganga á bak við fossinn og koma fram hinu megin við hann, eða með öðrum orðum, ganga undir hann. Á kafla getur verið blautt á leiðinni, en það er alltaf þurrt á bak við hann. Þar er óviðjafnanlegt að standa og horfa á þetta mikla vatnsfall falla yfir höfuð manns úr rúmlega 60 metra hæð. Seljalandsfoss er upplýstur á kvöldin og veturna.


Við bílastæðin fyrir neðan fossinn hefur verið komið fyrir salernum, enda er þarna stanslaus straumur ferðamanna. Mjög fallegt er síðan að ganga frá fossinum og yfir á tjaldstæðin við Hamragarða en við þann göngustíg undir klettunum er mikið af hvönn, blágresi og öðrum blómjurtum.


Seljalandsfoss ásamt brekkum er friðlýstur.

Skógafoss 

Á Skógum undir Eyjafjöllum, um 48 km frá Hvolsvelli er Skógafoss. Mjög gott aðgengi er að Skógafossi. Bílastæði eru fyrir neðan fossinn með salernum, tjaldstæðum og ágætri aðstöðu. Skógafoss er í Skógá, sem er vatnsmikil og fellur vatnið nokkuð jafnt fram af 62 metra háum hamrinum, á allbreiðum kafla, sem gerir fossinn mjög tignarlegan. Hægt er að ganga inn smá gljúfur alveg að hylnum undir fossinum og þegar þangað er komið sér maður hversu lítill maður er, þegar staðið er á móti þvílíkri orku náttúruaflanna. Mikill vatnsúði er þegar svo nálægt er farið og vissara að hafa með regnkápu. Þessi vatnsúði gerir það að verkum að mjög oft má sjá regnboga undir fossinum og er talsvert skraut af honum.

 

Þjóðsagan segir að Þrasi landnámsmaður hér á Skógum hafi falið gull sitt í kistu undir fossinum, þar sem illfært væri að henni. Lengi vel mátti sjá í annan gafl kistunnar undir fossinum og einhverju sinni fóru þrír menn frá Skógum og vildu freista þess að ná kistunni. Við illan leik komust þeir það nálægt kistunni að þeir komu krók í járnhring þann er var á hlið kistunnar. Var nú tekið á, en kistan var það þung að járnhringurinn losnaði af kistunni og lauk þar með þeirri ferð. Járnhringurinn var síðan settur á kirkjuhurðina í Skógum og er nú geymdur á Skógasafni. Þegar

 

 

Skógafoss og áin ofan og neðan við fossinn er friðlýst náttúruvætti.



Drumbabót

Við eyrar Þverár í Fljótshlíð, um 9 kílómetra frá Hvolsvelli, er að finna Drumbabót. Þar eru skógarleifar sem hafa síðustu öldina verið að birtast úr sandinum. Þetta er 100 hektara svæði af ævafornum birkitrjám (Betula pubescens) sem eru samkvæmt aldursgreiningum um 1200 ára gömul (755-830 e. Krist). Þessi birkiskógur náði eitt sinn yfir allt að 2000 hektara svæði og var mjög þroskaður og þéttur: 500-600 tré á hektara, gild og mikil tré, sum jafnsver og sverustu birkitré dagsins í dag eða yfir 30 sentimetrar í þvermáli. Þau eru enn í lífstöðu, rótin situr enn í móajarðveginum fyrir neðan þau, og benda flest suð-vestur. Árhringjatal sýnir að trén hafi flest verið 70-100 ára gömul þegar þau drápust. Ennfremur sýna árhringirnir að trén hafi öll drepist samtímis, því árhringur næst berki hefur myndast sama árið í öllum trjám.

Talið er trén hafi drepist  í jökulhlaupi, líklegast úr Mýrdalsjökli af völdum Kötlu. Drumbabót er í um 45 kílómetra fjarlægð frá jaðri Mýrdalsjökuls svo hægt er að segja að hlaup þetta hafi verið gríðarlegt. Rannsóknir sýna að 11-14 hlaup hafi farið niður úr Kötlu um Markarfljótsauranna á seinustu 9000 árum og  á hlaupið sem grandaði þessum forna skógi að vera það síðasta.

Hinir fornu drumbar í Drumbabót eru ekkert einsdæmi, álíka minjar hafa fundist við rætur Heklu, nema fyrir það leiti hversu vel þeir eru varðveittir. Sandurinn og askan sem hlaupið bar með sér grófu drumbanna allt að 90 sentímetra niður, bleytan í sandinum og öskunni sköpuðu þar kjöraðstæður til varðveislu, svo góðar að á sumum drumbunum má enn sjá hvítann börkinn. Fundist hafa ýmsar fornleifar á Drumbabót, rafperla og hnífur til að mynda, og gefur það til kynna að þar hafi eitt sinn verið búland. Munirnir eru til sýnist á Skógasafni.


Múlakot  

Í Múlakoti í Fljótshlíð, sirka 18 kílómetrum frá Hvolsvelli, bjó Árni bóndi Einarsson. Hann var mikill skógræktarmaður og kemur mjög við sögu við friðun Þórsmerkur á fyrri hluta síðustu aldar. Árið var 1935 og þá voru í landinu starfræktar 3 gróðrarstöðvar er framleiddu trjáplöntur. Þetta var engan veginn nóg og fluttar voru inn plöntur, m.a. frá Danmörku á þessum tíma. Einar E. Sæmundsen var þá skógarvörður á Suðurlandi og bauð Árni Skógræktinni m.a. kartöflugarðinn sinn undir græðireit, endurgjaldslaust ef Skógræktin sæi um að girða svæðið af. Þessi gróðrarstöð var í gangi fram undir 1950, en þá voru Tumastaðir komnir í gagnið, sem stærsta trjáplöntu-uppeldistöð í landinu.

 

Mikið tegundaval er í Múlakoti af trjám og eru m.a. hæstu tré á Íslandi í þessum lundi, ásamt því að hæstu tré einstakra tegunda er einnig þar að finna. Vestast í lundinum hafa verið byggðartröppur til að komast upp á klettana fyrir ofan og í skóginn þar. Hafa skyldi aðgát á krökkum þegar upp er komið.

 

Nínulundur  

Frá kirkjunni á Hlíðarenda, 14 km frá Hvolsvelli, er hægt að ganga í austur yfir í  Nínulund í Nikulásarhúsum (um 150 metrar). Þar var fædd árið 1892 Nína Sæmundson, sem var fyrst íslenskra kvenna til að leggja fyrir sig höggmyndanám. Eftir nám bjó hún ein 30 ár í Bandaríkjunum og varð þar ein af okkar frægustu myndhöggvurum, en eftir hana eru verk víða um heim. Í minningarreitnum hefur verið komið fyrir styttunni “Móðurást”, en það verk fékk fyrstu verðlaun í samkeppni í Los Angeles og tóku yfir þúsund listamenn þátt í þessari samkeppni.



 

Þorsteinslundur

Lundurinn er til minningar um Þorstein Erlingsson skáld, gerður fyrir tilstuðlan Rangæingafélagsins í Reykjavík. Skógarlundurinn var vígður árið 1958, hundrað árum eftir fæðingu Þorsteins. Styttan af Þorsteini var afhjúpuð sama ár, höggvin af sveitungi hans Nínu Sæmundardóttur frá Nikulásarhúsum. Hellirinn í lundinum kallast Gluggahellir, fossinn Drífandi. Lundurinn er merktur við Fljótshlíðarveg um 21 km frá Hvolsvelliþ

Þorsteinn fæddist 27. september 1858 í Stóru-Mörk undir Eyjafjöllum. Í kirkjubók Dalsþinga er fæðingardagurinn reyndar 7. september en líklegra er að það sé villa og að Þorsteinn hafi vitað þetta rétt sjálfur. Hann var tvíburi og var tvísýnt með líf þeirra systkina í fæðingunni. Þorsteinn handleggsbrotnaði og þurfti að lífga hann og systur hans við. Í Hlíðarendakoti í Fljótshlíð bjó amma hans, Helga Erlingsdóttir, og seinni maður hennar, Þorsteinn Einarsson, og buðu þau sveininum fóstur að gömlum íslenskum sið.

Þorsteinn var ungur að aldri þegar Steingrímur Thorsteinsson og Mattías Jochumson komu auga á skáldagift hans og komu honum til náms í Reykjavík. Að loknu stúdentsprófi hélt hann til Kaupmannahafnar til að nema lögfræði en lauk þó aldrei námi. Hann vann fyrir sér með kennslu en lifði við fátækt og örbirgð sem hafði stór áhrif á heilsufar hans seinna á lífsleiðinni. Hann sneri heim til Íslands árið 1896, eftir 12 ára veru í Kaupmannahöfn, og var þá búinn að vinna sér til nokkurar frægðar hér á landi. Þorsteinn gerðist ritsjóri Bjarka á Seyðisfirði og seinna Arnfirðings á Bíldudal. Árið 1914 lést hann úr lungnabólgu, 56 ára að aldri og skildi eftir sig eiginkonu og tvo börn.

Erfitt er að fella Þorstein við einhverja eina stefnu. Hann kemur framÞorsteinn er í dag þekktastur fyrir hugljúfann og rómantískan kveðskap sinn, líkt og í kvæðinu ,,Í Hlíðarendakoti“. Vandfundin er sú byggð sem hefur meira að bjóða næmum barnshuga en Fljótshlíðin, en hún var Þorsteini kær; ,,Ég sagði það hróðugur þjóðinni og þeim, að þú værir fegurst af öllum“ segir hann í kvæði sínu um heimasveitina. Hann lék þó einnig á aðra strengi í kvæðum sínum. Þorsteinn var trúleysingi og jafnaðarmaður mikill: deilur á kirkjuna og ríkjandi hefðir samfélagsins eru til staðar í ljóðum hans og varð hann því nokkuð umdeildur. Kvæðið ,,Rask“ sýnir það hvað skýrast en í því fer Þorsteinn ekki fögrum orðum um dönsk yfirráð hér á landi og olli það miklu hneyksli. Þrátt fyrir það var Þorsteinn hylltur sem þjóðskáld og lifa kvæði hans góðu lífi enn þann dag í dag.


 

 

Tunguskógur-Tumastaðir
Tunguskógur og Tumastaðir eru í Fljótshlíð, um 9 km frá Hvolsvelli. Þetta er vinsæll útivistarstaður í Rangárþingi eystra. Hér hafa heimamenn ræktað upp allmikið skóglendi, lagt þar göngustíga og komið fyrir borðum og bekkjum. Þarna er fallegt umhverfi, skjólsamt og mikið fuglalíf. Hægt er að velja um mislangar gönguferðir.

Skógrækt Ríkisins hóf rekstur gróðrarstöðvar á Tumastöðum árið 1944 og sveitungar hófu skógrækt í brekkunum í Tungulandi, sem er samliggjandi Tumastöðum árið 1951. Upp úr 1980 hóf hreppurinn stígalagningu í Tunguskógi og fékk meðal annars jarðýtu til að leggja aðalstíginn í brekkunni. Síðan hefur smám saman bæst við stígana og unnið hefur þar verið við grisjun á skóginum. Þá var þar um tíma höggvið umtalsvert af jólatrjám sem fór í afgreiðslu Landgræðslusjóðs og enn höggva Fljótshlíðingar sér þar tré. Stígarnir um Tunguskóg tengjast stígum Skógræktar Ríkisins og öllum er velkomið að njóta skóganna.

Tunguskógur er nú í eigu Rangárþings eystra og árið 2006 samþykkti sveitarstjórn að framtíðar útivistarsvæði sveitarfélagsins verði byggt upp í Tunguskógi og vonast sveitarstjórn til þess að íbúar sveitarfélagsins verði duglegir við að nýta sér skóginn til útivistar og kynna svæðið fyrir gestum sínum.